Tentoonstelling van 28 november 2025 tot 27 september 2026
Even eerlijk: wanneer speel jij vals? Nooit? Of alleen als je slechte kaarten trekt? Elk spel biedt kansen om vals te spelen.
Gedreven door de drang om een kaartspel te winnen, gaan mensen soms op zoek naar manieren om vals te spelen. Hoe verder je gaat, hoe indrukwekkender de trucs worden. Wat begint als een onschuldige misleiding, groeit uit tot steeds complexere en doelgerichte strategieën.
Volgens cultuurhistoricus Johan Huizinga is elk spel een magische cirkel. Maar die tijdelijke wereld met eigen afspraken en regels is fragiel. Het winnersinstinct duwt spelers keer op keer naar de rand – en soms erover. Valsspelers zijn geen spelbrekers, maar creatieve bedriegers. Ze houden de magie van het spel in stand terwijl ze er stiekem hun voordeel mee doen.
Inventief VALS spelen
In de expo ‘VALS!’ ontdek je hoe vindingrijk mensen zijn in hun zoektocht naar een voorsprong. Al eeuwen gebruiken kunstenaars dieren om mensen een spiegel voor te houden over hun gedrag. In de tentoonstelling zie je kaartende herten, eekhoorns of honden en apen die heimelijk kaarten naar elkaar doorschuiven om het spel te manipuleren.
Daarnaast krijg je een beeld van slimme technieken in dobbelstenen en slotmachines. Ontdek de ingenieuze apparaten waarmee casino’s valsspelers proberen te slim af te zijn. Of maak kennis met de 19de-eeuwse bonneteurs die treinen afschuimden om reizigers geld af te troggelen bij een kaartspelletje.
De tentoonstelling toont valsspelen niet als morele fout, maar als spiegel van menselijke creativiteit en verbeelding. Soms moet je toegeven: het is misschien niet eerlijk, maar wel geniaal!
Daarnaast daagt de expo uit om zelf op zoek te gaan naar het bedrog. Kun jij de kaartenmanipulator betrappen? Zie je welke eekhoorn vals speelt? Wat zou jij doen als je iemand door de regels ziet glippen?
‘VALS!’ neemt je mee naar de schaduwzijde van het kaartspel: een wereld van spanning, bedrog en briljante trucs. De verhalen worden verrijkt met kunstwerken, intrigerende objecten en verrassend archiefmateriaal.
De kaarten zijn gedeeld, tijd om een kant te kiezen. Speel je eerlijk? Of durf jij vals te spelen?