Nadat het museumteam vorig jaar achter de schermen mocht kijken bij museumwerkplaats Spielkartenfabrik in Duitsland, gingen ze in mei ook langs bij de collega’s van het Speelkaartenmuseum in Vitoria-Gasteiz (Museo Fournier de Naipes de Álava’). Met steun van Erasmus+ en Stad Turnhout verdiepen we ons in hun werking: van collectie en tentoonstellingen tot educatie, restauratie en digitalisering. De centrale vraag is telkens dezelfde: wat kunnen wij hieruit meenemen naar Turnhout?
Ongi etorri! Ook wel: ‘welkom’ in het Baskisch. We worden warm ontvangen door onze Spaanse collega’s en kijken, luisteren en vergelijken. Wat werkt hier, wat kunnen wij meenemen naar Turnhout?
We starten ons bezoek in de tentoonstellingszalen. Wat meteen opvalt, is hoe het verhaal begint bij het maakproces. Persen, houtblokken en lithostenen brengen de productie van speelkaarten tastbaar in beeld. Die keuze werkt: bezoekers krijgen eerst grip op het technische verhaal, waarna er ruimte ontstaat voor bredere context en betekenis. Het is een aanpak die we herkennen, maar die hier heel consequent wordt doorgetrokken, een interessante piste om ook in Turnhout verder te verkennen.
Op de bovenverdieping verschuift de focus. Het museum vertelt er zijn eigen ontstaansgeschiedenis, nauw verbonden met de fabriek van Heraclio Fournier. Die expliciete koppeling met de lokale context maakt duidelijk waarom het museum hier bestaat en zorgt voor herkenning bij bezoekers. Het bevestigt voor ons hoe waardevol het is om ook in Turnhout de band tussen collectie, plaats en geschiedenis nog scherper te benadrukken.
Ook buiten de tentoonstellingszalen valt er veel te leren. Museo Fournier maakt deel uit van een provinciaal museumnetwerk en zet sterk in op educatie en participatie. Een grootschalig stadsevenement in 2016 toont hoe erfgoed tijdelijk de publieke ruimte kan innemen en een breed publiek kan bereiken. Voor ons onderstreept dit het potentieel van gerichte projecten die verder gaan dan de museumcontext alleen.
Een bijzonder inspirerend moment is het bezoek aan de restauratiedienst van de provincie Álava: de Servicio de Restauración de Álava. Daar zien we hoe gecentraliseerde expertise wordt ingezet om erfgoed duurzaam te bewaren. Vooral de zorgvuldige en systematische verpakking van speelkaarten springt in het oog. De concrete oplossingen die zij hebben bedacht, biedt een concreet en toepasbaar model voor onze eigen collectiezorg in Turnhout.
Tot slot kijken we naar hun digitale infrastructuur. Systemen zoals EMSIME en MUSEOTIK verbinden collectiebeheer met publieksontsluiting op een geïntegreerde manier. Deze systemen zorgen ervoor dat informatie over objecten netjes wordt bijgehouden en makkelijk terug te vinden is. Elk stuk krijgt een uitgebreid profiel: van welke materialen het gemaakt is tot wanneer het tentoongesteld werd en waar je er meer over kunt lezen. Zo blijft alles overzichtelijk en toegankelijk, voor zowel het museum als het publiek. Neem zeker zelf eens een kijkje op MUSEOTIK.
Vier inzichten die we meenemen naar Turnhout
- Start bij het maakproces: Door tentoonstellingen te laten beginnen bij het technische maakproces, krijgen bezoekers een duidelijk houvast.
- Institutionele geschiedenis als museumobject: De eigen geschiedenis van het museum biedt een unieke én boeiende invalshoek. Dit spreekt vooral liefhebbers en kenners van het vakgebied erg aan, maar het biedt ook duidelijkheid aan het brede publiek.
- Restauratie als netwerkvoordeel: Een gedeelde restauratiedienst verhoogt de kwaliteit van het erfgoedbeheer. Zo kunnen ook kleine musea profiteren van gespecialiseerde kennis en ondersteuning.
- Digitale infrastructuur loont: Investeren in een digitaal systeem dat registratie, beheer en publieksontsluiting koppelt, maakt samenwerking tussen musea makkelijker en schaalbaarder. Dit vergroot de zichtbaarheid en toegankelijkheid van collecties.
