Leve het lot!

Over de kunst van het spel
Tentoonstelling van 31 maart 2023 tot 28 september 2025 
De Spelers - James Ensor

Met ‘Leve het lot!’ gaf het Speelkaartenmuseum een blik op de rol van het kaartspel in de Westerse kunst. Kaartspelen is immers van alle tijden, generaties en rangen. 
De meeste mensen spelen van kinds af aan, alleen of in gezelschap, net zoals in het echte leven. Je leert je tegenspeler kennen, kansen afwegen, keuzes maken, een strategie bedenken … Wie weet wakker je zelfs een flirt of romance aan.

Iedereen speelt kaart, al eeuwenlang. Dat is ook kunstenaars niet ontgaan. Toch beelden ze kaartspelers ook vaak niet erg flatterend af: ze vloeken, drinken, maken ruzie en gaan zelfs met elkaar op de vuist. De donkere kant van het leven. 

Welke weg bewandel je? Ga je voor het eerlijke, rustige spel waarbij je vaardigheden en inzichten leert? Of verlies je jezelf in gokken, valsspelen en bedriegerij? En wat brengt de toekomst? Er zijn eervolle winnaars en roemloze verliezers. Is het leven gewoon een kwestie van je kaarten goed uit te spelen? Of is er meer nodig?

Grote namen in ‘Leve het lot!’ 

Het museum putte voor deze expo uit de eigen collectie, maar toonde ook werken uit de verzameling die ze sinds 2019 in langdurige bruikleen heeft van de Nationale Loterij. Het gaat om boeken, spelautomaten, schilderijen en grafisch werk van bekende en minder bekende meesters. Allemaal hebben ze hetzelfde thema: het kaartspel. 

Een deel van deze collectie werd in 2019-2020 al getoond in de expo ‘Kaartspelers in de Kunst’. Het Speelkaartenmuseum trok de ‘schatkamer’ opnieuw open met een selectie die de reputatie van het kaartspel doorheen de eeuwen alle eer aandoet. Met werken van onder meer James Ensor, Jan Moerman, Marcel Stobbaerts, Ferdinand de Braekeleer en Johan Clarysse. 

‘Leve het lot!’ met je familie en de klas 

Bezoekers ontdekten in 'Leve het lot!' ook een reeks interactieve elementen. Ideaal voor een bezoek aan de expo met de familie. Daarnaast werkte het Speelkaartenmuseum een educatief DIY-pakket uit voor leerlingen van het secundair onderwijs. 

Via zes kleurrijke thema's verkenden de leerlingen de verschillende aspecten van kaartspelen. Zo maakten ze kennis met de rijke symboliek en culturele betekenis achter kaartspellen, terwijl ze samenwerkten en nieuwe inzichten opdeden. Elk thema bood een educatieve ervaring, waarbij leerlingen de kans kregen om actief deel te nemen aan opdrachten die hun creativiteit en observatievaardigheden stimuleerden.

Het was bovendien mogelijk om een klasbezoek aan de tentoonstelling te combineren met een creatief drukatelier in het museum. Geïnspireerd door de ets ‘De kaartspelers’ van James Ensor gingen de leerlingen aan de slag met een droge naald om in een plexiplaatje te krassen en een afdruk op een historische pers te maken. ‘Loteria’ van Hervé di Rosa was dan weer de aanzet om met behangpapier en speelkaarten een kleurrijke fantasiewereld te creëren die de leerlingen vervolgens door de pers haalden.

Bezoek de expo virtueel