Twintig verhalen, twee eeuwen geschiedenis
Auteurs Leon Janssens en Filip Cremers selecteerden twintig verhalen die samen een inkijk geven in twee eeuwen ondernemerschap, creativiteit en spelen. Bij de selectie van deze verhalen zochten ze naar een evenwicht tussen verschillende periodes, bedrijven en thema’s. Sommige verhalen springen eruit door de uitzonderlijke objecten die erbij horen, andere verrassen met een bijzondere gebeurtenis of een opmerkelijk personage.
Zo toont het boek flosklaartjes: goedkope kaarten die in de achttiende en negentiende eeuw populair waren in de Nederlanden. Ze verbeelden telkens een koppel uit verschillende maatschappelijke klassen, van keizer en keizerin tot knecht en meid, aangevuld met de kaarten ‘Leven’ en ‘Dood’. Het spel combineerde ontspanning met een moraliserende boodschap over de vergankelijkheid van het leven en de bestaande maatschappelijke orde.
Of het verhaal van Eugénie Mollekens die op een winterdag in januari 1943, tijdens een spelletje wiezen met familie en vrienden een solo slim speelde, een uitzonderlijke prestatie tijdens het wiezen. Het verhaal illustreert hoe speelkaarten mensen zelfs in tijden van oorlog bij elkaar kunnen brengen.
De Turnhoutse speelkaartenindustrie speelde ook in op internationale tendensen. De firma Biermans ontwikkelde in de jaren 1950 een reeks pin-upkaarten voor een Australische klant.
Het boek verrast de lezer met exotische exportkaarten voor Brazilië, China en Japan, kleurrijke souvenirspellen, zeldzame reclamespellen en kaarten die de toekomst voorspellen. Men ontdekt hoe speelkaarten werden ingezet voor propaganda of goede doelen en hoe Turnhoutse fabrikanten met hun vakmanschap en creativiteit keer op keer de wereld veroverden.
Een schat aan kennis en erfgoed
Het auteursteam kon voor deze publicatie voortbouwen op meer dan een halve eeuw onderzoek en de jarenlange inzet van collega’s en vrijwilligers van het Speelkaartenmuseum. Het is dankzij het onderzoek, verzamelwerk en engagement van heel wat mensen dat het team vandaag beschikt over een schat aan objecten en kennis. Die erfenis wordt gekoesterd, maar minstens even belangrijk is de ambitie om er samen verder aan te bouwen. Wetenschappelijk medewerker Leon Janssens greep het jubileum aan om zelf origineel onderzoek te doen en om bestaand onderzoek een plek te geven die het verdient, namelijk in een mooie, toegankelijke publicatie.
Naast de verhalen bevat het boek bijdragen van Kobe Van Herwegen over goochelen, Jean Paul Van Bendegem over wiskunde en speelkaarten, Kurt Vanhoutte over tarot en Edurne Martín Ibarraran over speelkaarten als erfgoed.
Het rijkelijk geïllustreerde boek 200 jaar Turnhoutse Speelkaarten kwam tot stand met de steun van Brepols Publishers, Erfgoed Noorderkempen en de vzw Turnhout, Wereldcentrum van de Speelkaart. Het boek telt 188 pagina’s en is vanaf 25 september te koop in het museum, bij Brepols Publishers en bij de boekhandel. De prijs bedraagt 24,99 euro. (ISBN 978-90-5622-078-5).
Van boek naar expo
Naast één grote tentoonstelling per jaar trakteert het Speelkaartenmuseum zijn bezoekers regelmatig op een kleinschalige focusexpo die telkens een ander aspect van de rijke museumcollectie in de kijker zet.
Samen met de lancering van de publicatie opent de expo ‘200 jaar Turnhoutse speelkaarten’. De kaarten en verhalen uit het boek zijn er live te ontdekken.
Turnhout, wereldcentrum van de speelkaart
Van de oudste Turnhoutse speelkaarten tot hedendaagse creaties van Dennis Marien, en van historische klassiekers tot de terugkeer van het iconische Belgische kaartbeeld: deze publicatie en tentoonstelling bevestigen Turnhout als dé speelkaartenstad van de wereld.
